Yaşlanmaq yalnız fiziki dəyişikliklərdən ibarət deyil. İnsanların yaşa münasibəti, özlərini necə hiss etmələri və yaşla bağlı stereotiplərə inanıb-inanmamaları onların psixoloji və fiziki sağlamlığına təsir göstərə bilər.
Yale Universitetinin İctimai Səhiyyə Məktəbində çalışan epidemiologiya və psixologiya professoru Becca Levy-nin araşdırmalarında yaşlanmaya müsbət münasibət bəsləyən insanların mənfi düşüncələrə sahib olanlarla müqayisədə orta hesabla 7,5 il daha uzun yaşadığı müəyyən edilib. Bu nəticənin müxtəlif ölkələrdə aparılan tədqiqatlarda da təkrar müşahidə edildiyi bildirilir.
Yaşla bağlı stereotiplər sağlamlığa necə təsir edir?
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının hesabatına əsasən, yaş ayrı-seçkiliyi insanların özlərinə münasibətini də dəyişə bilər. Cəmiyyətdə yaşlı insanların zəif, fəaliyyətsiz və yeni biliklər öyrənmək qabiliyyətindən məhrum olması barədə fikirlər geniş yayılsa da, bu yanaşma reallığı tam əks etdirmir.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, insan yaşına görə müəyyən imkanlardan özünü məhrum etdikdə onun özünəinamı azala, sosial əlaqələri zəifləyə və psixoloji vəziyyəti pisləşə bilər. Yaşla əlaqəli mənfi stereotiplərin daxildə mənimsənilməsi depressiya, narahatlıq, tənhalıq, fiziki aktivliyin azalması və idrak funksiyalarının zəifləməsi ilə də əlaqələndirilir.
Bunun əksinə olaraq, yaşlanmağa müsbət yanaşan insanlarda yaddaş göstəricilərinin daha yaxşı olması və Alzheimer xəstəliyi ilə əlaqəli bəzi beyin biomarkerlərinin daha aşağı səviyyədə müşahidə edilməsi barədə nəticələr mövcuddur.
Aktiv həyat üçün yaş məhdudiyyət deyil
Kanadadakı Makmaster Universitetinin Yaşlanma üzrə Tədqiqat İnstitutunun elmi rəhbəri Parminder Raina vurğulayır ki, yaşlanma dağıdıcı proses kimi qəbul edilməməlidir. Onun fikrincə, insanların böyük bir hissəsi yaşlandıqdan sonra da müstəqil yaşayır, cəmiyyətə töhfə verir və fiziki cəhətdən aktiv qalır.
Mütəxəssislər yaşlı insanların yeni bacarıqlar öyrənə, əzələ gücünü artıra və fiziki fəaliyyətlərini inkişaf etdirə bildiklərini bildirirlər. Buna görə də, insanın müəyyən yaşdan sonra təhsil almaq, yeni fəaliyyətə başlamaq və ya sosial həyatını davam etdirmək üçün gecikdiyini düşünməsi əsassızdır.
Araşdırmalarda yaşlanmaya müsbət münasibətin formalaşmasında ailənin, medianın və cəmiyyətdəki nümunələrin də mühüm rol oynadığı qeyd olunur. Uşaqlıqdan etibarən yaşlanma prosesinin təbii həyat mərhələsi kimi izah edilməsi gələcəkdə yaşla bağlı mənfi stereotiplərin azalmasına kömək edə bilər.
Nəticə: Yaşlanma qaçılmaz bioloji prosesdir, lakin bu mərhələyə münasibətimiz dəyişə bilər. Yaşı məhdudiyyət kimi deyil, həyat təcrübəsinin davamı kimi qəbul etmək psixoloji rifahın və sağlam həyat tərzinin qorunmasına dəstək ola bilər. Bununla belə, müsbət düşüncənin təkbaşına ömrü uzatdığı nəticəsinə gəlmək olmaz: qeyd olunan 7,5 illik fərq tədqiqatlarda müşahidə edilmiş əlaqəni ifadə edir, hər bir insan üçün zəmanət deyil.
Mənbə: BBC Health
Saglamolun.Az
